امروز جمعه ، ۹۸/۲/۶ - ۰۶:۲۴

بيابان‌زايي؛ نتيجه 20 سال سوءمديريت

بيابان‌زايي؛ نتيجه 20 سال سوءمديريت

پايگاه خبري تحليلي پاکسان نيوز: ايران در آستانه بيابان شدن است. كارشناسان محيط زيست در حالي نسبت به بياباني شدن ايران هشدار مي‌دهند كه تغييرات اقليمي و همچنين سوءمديريت‌ها باعث شده است نه تنها مناطق خشك ايران كه مناطق شمالي و سرسبز نيز در آستانه بيابان شدن قرار بگيرند. روز گذشته نيز يك مقام مسئول در سازمان جنگل‌ها و مراتع عنوان كرده سرانه بيابان در ايران دو برابر آمار جهاني است.

ايران از لحاظ ويژگي‌هاي خاص اقليمي و موقعيت جغرافيايي جزو سرزمين‌هاي خشك و نيمه‌‌خشك جهان به ‌شمار مي‌رود كه اين موقعيت از نظر طول و عرض جغرافيايي با كمربند بياباني جهان مطابقت دارد. مساحت تقريبي بيابان‌هاي ايران حدود 450 هزار كيلومتر مربع برآورد شده كه با توجه به قرارگيري ايران در اين اقليم، طوفان‌هاي گرد و غبار در جنوب غربي، پهنه ساحلي، نيمه شرقي و مركزي ايران بسيار شايع است. از اين رو به دليل تغييرات اقليمي، خشكسالي‌هاي اخير، تغيير كاربري اراضي، كاهش قابل توجهي از پوشش گياهي، مديريت نامناسب منابع آب اكثر درياچه‌ها و مناطق مرطوب خشك شده و به منبع مهمي براي توليد ريزگردها تبديل شده است. در كشور ميزان فرسايش خاك كشور ‌15 تن در هكتار در سال و سه تا پنج برابر متوسط كشورهاي آسيايي است. همچنين فرسايش خاك در جنگل‌هاي شمال ‌10 برابر استاندارد جهاني است و خاك ‌75 درصد مساحت كشور تحت فرسايش آبي قرار دارد. بايد توجه داشت كه پيامد‌هاي فرسايش خاك در كشور، كاهش ‌11 درصدي وسعت جنگل‌هاي ايران در طول ‌40 سال، رسوب‌گذاري در حدود ‌240 ميليون مترمكعبي در حوزه سدهاي كشور (معادل سالانه پنج سد با ذخيره ‌50 ميليون مترمكعب) و بيابان‌زايي در بيش از ‌100ميليون هكتار از اراضى كشور بوده است. اين در حالي است كه ‌300 سال براي تشكيل ‌25 ميلي‌متر خاك زمان نياز است. ایران در تخريب جنگل جزو 6 كشور نخست دنيا، در بيابان‌زايي، از نظر مولفه تاثير عامل انساني، نخستين كشور و در نابودي حيات وحش نخستين كشور به شمار مي‌رود.

وضعيت بيابان‌زدايي چگونه است؟

روز گذشته يك قائم مقام سازمان جنگل‌ها و مراتع با بيان اينكه سرانه بيابان در كشور بيش از دو برابر سرانه جهاني است، گفت: در طول برنامه ششم سالانه ۵۰۰ هزار هكتار از كانون‌هاي بحراني، بيابان‌زدايي مي‌شود. ناصر مقدسي درباره وضعيت بيابان‌زايي در كشور گفت: در حال حاضر پديده گرد و غبار مشكلات جدي براي مردم كشور در مناطق غربي، جنوب غرب و مناطق مركزي و به ويژه زابل در سيستان و بلوچستان ايجاد كرده كه قسمت عمده منشأ اين گرد و غبار از بيرون مرزها و كانون‌هاي ريزگرد عراق، سوريه، اردن و عربستان است اما در كنار آنها كانون‌ها و چشمه‌هاي گرد و غبار در داخل كشور نيز وجود دارد. او با اشاره به اقدامات بلندمدت طي برنامه ششم براي كنترل كانون‌هاي بياباني اظهار داشت: ايران 1/2 درصد از خشكي‌هاي جهان را به خود اختصاص داده و 2/4 درصد پديده‌هاي بياباني فاقد پوشش را در خود جاي داده است. قائم مقام سازمان جنگل‌ها و مراتع با بيان اينكه ۶۱ درصد از مساحت كشور در اقليم خشك و فراخشك قرار دارد، تصريح كرد: 5/32 ميليون هكتار از اراضي كشور در وضع بياباني قرار دارد كه البته در تقسيم‌بندي‌هاي اكوسيستمي، 7/43 ميليون هكتار از اراضي كشور در زمره اكوسيستم‌هاي بياباني است. به گفته مقدسي، ۲۰ ميليون هكتار از اكوسيستم بياباني ايران تحت تاثير فرسايش بادي قرار دارد كه از اين مقدار 4/6 ميليون هكتار در محدوده كانون‌هاي بحراني است كه در ۱۸ استان كشور پراكنده است. او افزود: براي اين ۷ميليون هكتار كانون‌هاي بحراني بيابان‌زايي كشور طرح‌هاي تفصيلي و مديريتي تهيه شده و با توجه به منابع اعتباري كه در اختيار سازمان جنگل‌ها قرار مي‌گيرد، سعي مي‌شود اين مناطق كنترل شوند. قائم مقام سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري تاكيد كرد: طي برنامه ششم توسعه سالانه ۵۰۰ هزار هكتار از كانون‌هاي بحراني كشور بيابان‌زدايي مي‌شود كه اين ميزان نسبت به گذشته جهش بزرگي محسوب مي‌شود. مقدسي با بيان اينكه سرانه بيابان در كشور 5/0 هكتار و در جهان 22/0 هكتار است يادآور شد: بنابراين سرانه بيابان در كشور بيش از دو برابر سرانه جهاني است يعني بيش از ۲۰ درصد مساحت كشور را اراضي بياباني تشكيل دهد. به گزارش مهر، او با بيان اينكه جنگل‌ها، مراتع و اراضي كشاورزي سرمايه ملي كشور هستند و نبايد روند بياباني شدن پيدا كنند، اظهار داشت: سازمان جنگل‌ها چنانچه كانون‌هاي بحراني جديدي ايجاد نشود در طي برنامه ششم توسعه بخش عمده‌اي از كانون‌هاي بياباني كشور را مهار خواهد كرد.

سازمان محيط زيست با بيابان‌زايي چه مي‌كند؟

سخنگوي كميسيون محيط زيست مجلس درباره بيابان‌زايي و طرح‌هايي براي كاهش اين معضل مي‌گويد: نگراني‌هاي موجود در اين زمينه با سازمان محيط زيست در ميان گذاشته شده است و به دليل عمق فاجعه و اهميت محيط زيست در كشور اين نارسايي هر چه زودتر در كشور برطرف مي‌شود. مويد حسيني صدر منبع برخي از اين نارسايي‌ها را ديگر كشورها مي‌داند و مي‌افزايد: براي مثال درباره خشك شدن هامون كشور افغانستان مقصر اصلي است. بنابر پيگيري‌هاي انجام شده در اين زمينه با مسئولان اميدواريم مشكلات رفع شود. در اصل عامل اصلي بيابان‌زايي، كم‌آبي، عدم حفاظت‌ها از محيط زيست و عدم كاشت گياهان كوهي براي دام‌ها و ديگر عوامل را شامل مي‌شود. به گفته او نارسايي‌ها در زمينه بيابان‌زايي با مسئولان محيط زيست در ميان گذاشته شده است و بايد ديد كه مسئولان اين سازمان در اين زمينه چه اقداماتي انجام داده‌اند. او مي‌گويد: تخريب سرزمين در مناطق خشك و نيمه خشك در اثر عواملي مانند عوامل انساني و عوامل طبيعي است.

بيابان‌زايي حاصل عدم مديريت منابع

يك كارشناس منابع آب و محيط دريا درباره علل بيابان‌زايي در كشور مي‌گويد: بيابان‌زايي يك نارسايي يك يا دوساله نيست بلكه اين پديده به دليل 20 سال عدم مديريت منابع آب و عدم مديريت منابع طبيعي در مراتع و زيستگاه‌هاي طبيعي بروز كرده است. محمدرضا فاطمي مي‌افزايد: عدم رسيدگي به مراتع طبيعي و خشكي در دو تالاب هورالعظيم و اروميه نيز به دليل سوء مديريت در منابع آب است که هم‌اكنون به دليل نارسايي منابع آبي با خشكي مواجه شده است. فاطمي تصريح مي‌كند: محيط زيست كشور به دليل تخريب‌هاي ناشي از خشكي و عدم بارش دچار نابودی شده است و در حال حاضر مردم و مسئولان متوجه عمق نارسايي و مشكلات در كشور هستند. اين كارشناس منابع آب و محيط دريا، خشكي و تخريب مراتع در كشور و بيابان‌زايي را نتيجه سوءمديريت در دوره‌هاي مختلف سازمان محيط زيست مي‌داند و مي‌افزايد: امسال اين نارسايي‌ها به بهترين نحو ممكن خود را نشان داد. به گفته او سال آينده سال پرآبي است و در اين زمينه مسئولان بايد زيرساخت‌هاي لازم را در زمينه هدايت آب‌ها به منابع زيرزميني ايجاد كنند بتوان كمبود آب‌هاي زيرزميني را تا حدی برطرف كرد. فاطمي تصريح مي‌كند: با اقدامات كارشناسي شده از جمله مالچ‌پاشي يا تثبت شن‌هاي روان، كاشت گياه و ديگر اقدامات مي‌توان شدت بيابان‌زايي در كشور را كاهش داد.


منبع: روزنامه آرمان

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی