امروز سه شنبه ، ۹۸/۹/۱۹ - ۱۶:۵۹

اگر بودجه هلال‌احمر نرسد؟!

بزرگترین نهاد خدمات اجتماعی ایران در آستانه مشکلات مالی/خطر خالی ماندن انبارهای امدادرسانی

بزرگترین نهاد خدمات اجتماعی ایران در آستانه مشکلات مالی/خطر خالی ماندن انبارهای امدادرسانیپايگاه خبري تحليلي پاکسان نيوز: شیوه کار برای آمادگی صددرصدی جمعیت هلال‌احمر به این‌گونه است که این جمعیت طبق استاندارد تعریف شده همواره خود را موظف می‌داند برای ٢‌درصد جمعیت خانوار هر استانی، کالاهای امدادی بیست‌ودوگانه مانند موکت، پتو، چادر و مواد خوراکی تهیه کند. یعنی فرض کنید اگر یک استان ٥٠٠هزار نفر جمعیت داشته باشد، در انبارهای هلال‌احمر آن استان، همواره به اندازه ١٠هزار نفر، کالای ضروری امدادی وجود دارد. این کالاها از محل بودجه جمعیت تأمین می‌شوند و اخلال در نظام بودجه‌رسانی جمعیت، درواقع اخلال در آمادگی تمام‌عیار برای وقوع حوادث احتمالی است. آن هم حوادث احتمالی در کشوری که در زمره کشورهای بلاخیز جهان است؛ کشوری‌که گفته می‌شود پایتخت آن تهران، در شمار ١٥ شهر دنیاست که طبیعت می‌تواند محوشان کند!

اگر مهدی علیپور، خزانه‌دار کل جمعیت هلال‌احمر جمهوری اسلامی ایران چندروز قبل، پرده از کسری بودجه و احتمال مشکلات بعدی این کسری برای سازمان متبوعش را برنمی‌داشت، احتمالا حالا این گزارش را نمی‌خواندید. کسری بودجه‌ای که گفته می‌شود با کوتاهی و کم‌کاری شماری از مهم‌ترین منابع مالی هلال‌احمر، ایجاد شده و می‌رود تا به‌زودی و در صورت عدم جبران، آمادگی‌های اساسی این جمعیت را که امروز به‌عنوان بزرگترین نهاد خیریه ایران، گام‌های مهمی را در راستای رفع گره از کار مردمان این سامان برداشته و برمی‌دارد، با مشکل روبه‌رو کند.


نهادی برای خدمت‌رسانی تمام‌عیار اجتماعی
جمعیت هلال‌احمر؛ این نامی است که ایرانیان، همانقدر که آن را می‌شناسند، یقین کنید که همانقدر هم نمی‌شناسندش. آن را می‌شناسند چون یگانه فریادرس روزهای سخت و تسکین‌بخش آلام و زخم‌هایی است که از حوادث طبیعی و غیرطبیعی برمی‌دارند و نمی‌شناسندش، چون معلومات بخش‌هایی از مردم از جمعیت هلال‌احمر، از مرزهای شناخت لباس‌های فرم سفید و قرمز و هلال ماهی قرمز رنگ تجاوز نمی‌کند و نهادی که در زمان وقوع بلایا به یاری آسیب‌دیدگان و بحران‌زدگان می‌شتابد.


این شناخت را می‌توان گفت که در واقع، نوعی بی‌شناختی است چراکه جمعیت هلال‌احمر در ایران، دیریست از مرزهای یک جمعیت صرفا امدادرسان عبور کرده و به‌عنوان بزرگترین نهاد خیریه و غیرانتفاعی کشور، سیمایی نوین به خود گرفته است. بیراه نیست اگر بگوییم حالا در ایران با یک «هلال‌احمر نوین» روبه‌رو هستیم که گوی سبقت را در خدمات‌اجتماعی، از همتایانش در بسیاری از کشورهای دنیا ربوده و جمعیت و تشکیلاتی سخت سازمان‌یافته است که به جزیی‌ترین لایه‌ها و بخش‌های جامعه، خدمات اجتماعی و فرهنگی ارایه می‌دهد. به جرأت می‌توان گفت این جمعیت امروز سیمایی چندگانه دارد؛ سیمایی اجتماعی، سیمایی فرهنگی، سیمایی انسانی و سیمایی توسعه‌گرا.


هلال احمر به مثابه یک تشکل اکتیویست اجتماعی
حالا شاید بتوانیم اکتیویسم اجتماعی و فرهنگی را در ایران با ماموریت‌های نوظهور هلال‌احمر تعریف کنیم و بازشناسیم؛ آن‌جا که یک جمعیت غیردولتی مردم‌نهاد پای در مسیر فرهنگ‌سازی اجتماعی از یک سو و عملگرایی عام‌المنفعه از سوی دیگر می‌گذارد؛ آن‌هم با سیمایی تماما سازمان‌یافته که مو لای درزش نمی‌رود. ماموریت‌ها در این جمعیت، همه تفکیک شده‌اند و هرکس در جای خود نشسته است.


سالیانی است که در ایران بحث بر سر تئوری‌پردازی و اکتیویسم در میدان سیاست، به درازا کشیده است اما خیلی‌ها می‌دانند که حالا امروز شمار زیادی از صاحب‌نظران و نظریه‌پردازان علوم‌اجتماعی و حتی فعالان سیاسی به این نتیجه رسیده‌اند که کار اجتماعی، نه‌تنها هیچ‌چیز از عمل سیاسی در مسیر توسعه و بهبود وضع زندگی در کشور، کم ندارد، بلکه حایز اهمیت بیشتر است چه آن‌که جامعه سالم، طبعا فرهنگ سالمی خواهد داشت و فرهنگ سالم، بالمآل راه به سیاست سالم و اخلاقی می‌برد. هلال‌احمر در ایران حالا دارد در حوزه عملگرایی اجتماعی، انگشت روی نقاطی از زندگی مردمان این سامان می‌گذارد که اگر اصلاح شوند، بخش‌های بزرگی از معضلات‌اجتماعی و حتی سیاسی ما حل خواهند شد. بارزترین نمونه این اکت اجتماعی، اقدامات برجسته فرهنگی در ترویج فرهنگ صلح و نوعدوستی است که این نهاد مردمی سال‌هاست درحال انجام آن است. ازسوی دیگر اهداف این جمعیت در اساسنامه‌اش، تلاش براى تسکین آلام بشرى، تأمین احترام انسان‌ها و کوشش در جهت برقرارى دوستى و تفاهم متقابل و صلح پایدار میان ملت‌ها و همچنین حمایت از زندگى و سلامت انسان‌ها بدون درنظر گرفتن هیچ‌گونه تبعیض میان آنها ذکر شده است.


همین‌طور وظایف جمعیت هلال‌احمر در ماده ٣ اساسنامه آن، به غیر از ارایه خدمات امدادى، کمک‌هاى اولیه و آمادگى مقابله با حوادث و سوانح و آموزش عمومى در این زمینه، کمک به امر توانبخشى و ارایه خدمات اجتماعى در جهت تسکین آلام آوارگان، پناهندگان، مرضى و معلولان و ایجاد حس تعاون و تفاهم و دوستى و نیکوکارى بین مردم نیز هست. هلال‌احمر در اساسنامه‌اش می‌گوید که در پی کمک به امر سلامت جامعه و دفاع از ارزش‌هاى انسانى و کوشش در جهت برقرارى دوستى و تفاهم متقابل و صلح پایدار میان ملت‌هاست. همین‌طور کمک به تهیه دارو و وسایل و تجهیزات پزشکى مورد نیاز مراکز بهداشتى، درمانى و آموزشى کشور نیز در زمره وظایف جمعیت هلال‌احمر است.


نگاه نو؛ از امدادونجات تا حل معضلات اجتماعی
یک نگاه ساده به اخبار مربوط به این جمعیت که در تارنمای رسمی آن منتشر می‌شود، هر مخاطبی را به سرعت با گستره و ابعاد فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی، امدادی و در یک کلام، عام‌المنفعه جمعیت هلال‌احمر آشنا می‌کند که حالا، گفته می‌شود هرچه گسترده‌تر بودن این فعالیت‌ها در یک کشور، سبب‌ساز صعود شاخص‌های توسعه پایدار در آن کشور خواهد بود. هر یک از سازمان‌های چهارگانه هلال‌احمر گستره‌ای وسیع از فعالیت‌های فرهنگی- اجتماعی را در دستور کار دارند که از سازماندهی فعالیت‌های داوطلبانه در کشور گرفته تا توانمندسازی زندانیان را دربرمی‌گیرد.

هلال‌احمر در ایران هیچ‌یک از اقشار اجتماعی را به حال خود رها نکرده است. این جمعیت، هم در ساختار وزارتخانه عریض و طویل آموزش‌و‌پرورش از طریق سازمان جوانانش حضور فعال دارد و هم در بدنه جوان و جویای فعالیت‌های مدنی کشور، از طریق سازمان داوطلبان. سازمان امداد و نجات را هم که بیشتر از باقی سازمان‌ها می‌شناسیم؛ سازمانی با به‌روز‌ترین ارزیابی‌ها و شیوه‌های امدادرسانی که فرآیند امدادرسانی در سوانح و حوادث طبیعی و غیرطبیعی را به کمترین زمان ممکن رسانده است. سازمانی که در حوادث ریز و درشت طبیعی، جاده‌ای، شهری، دریایی، هوایی، ریلی و... حضور فعال دارد و حادثه‌دیدگان را دلگرم می‌کند.
از سوی دیگر هلال‌احمر می‌کوشد به نهادی تماما مدنی بدل شود. این تلاش در طرح‌های تازه این جمعیت به خوبی به چشم می‌خورد، آن‌جا که به‌زودی مرکز توسعه محصولات اجتماعی هلال‌احمر برای نخستین‌بار در کشور ایجاد می‌شود.
گفته می‌شود امسال، سازمان داوطلبان هلال‌احمر نگاه ویژه‌ای به مشارکت اجتماعی دارد. ایجاد بنگاه‌های زودبازده و استارتاپ‌هایی با مشارکت داوطلبان، استفاده از تکنولوژی و مشارکت‌پذیری بنگاه‌های اقتصادی و NGO‌ها ازجمله راهکارها در این راستاست. همین‌طور قرار است هلال‌احمر تشکل‌های مدنی ایران را توانمند کند و آنها با تحقیق و پژوهش، معضلات اجتماعی را رصد کنند و به هلال‌احمر معرفی کنند. بنگاه‌های اقتصادی هم در چارچوب‌های مختلف اشتغال و ... به رفع این مشکلات می‌پردازند؛ این یعنی نگاهی‌نو به مشارکت‌های‌اجتماعی. از سوی دیگر معاون آموزش، پژوهش و فناوری جمعیت هلال‌احمر نیز به‌تازگی خبر از گسترش طرح‌های آموزشی این جمعیت داده است که بی‌تردید رویکردی تماما اجتماعی دارند.

نهادی با شخصیت بین‌المللی
هلال‌احمر ایران البته شخصیتی بین‌المللی نیز دارد. در همین چند روز گذشته اگر دیدارهای مقامات هلال‌احمر را با شخصیت‌ها و مقامات بین‌المللی مرور کنید، این مدعا، تأیید خواهد شد. رئیس‌کمیته بین‌المللی صلیب‌سرخ، رئیس بخش توسعه و مشارکت دفتر منطقه‌ای فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب‌سرخ و هلال‌احمر، وزیر بهداشت سوریه و ... شماری از این شخصیت‌های بین‌المللی هستند که به ملاقات مقام‌های هلال‌احمر ایران آمده‌اند. ازسوی دیگر جمعیت هلال‌احمر شاخص‌ترین نهاد بین‌المللی است که در کمک‌رسانی به مردمان زخم خورده یمن، پیشتازی و همین‌طور در بیش از یک دهه گذشته حضور فعالی در کشورهای بحران‌زده منطقه بحران‌خیز خاورمیانه ایفا کرده است. حالا حسابش را بکنید اگر جمعیتی با این ابعاد و گستره فعالیت، دچار کمبود منابع مالی شود، ایرانیان چه امکان‌ها و فرصت‌هایی را از دست خواهند داد! امکان‌هایی عمومی، فراگیر، بی‌تبعیض، بی‌غرض، بشردوستانه، عام‌المنفعه و رو به سوی توسعه‌اجتماعی.

گلایه‌های آقای خزانه‌دار
این گزارش درحالی نوشته می‌شود که نیم‌روزی پیش از آن، خزانه‌دار کل جمعیت هلال‌احمر از اوضاع نابسامان مداخل مالی سازمان متبوعش، لب به شکوه گشوده است. مهدی علیپور گله کرده که دوسالی است پرداخت یک‌درصد عوارض بلیت هواپیما به این جمعیت به تعلیق و تعویق افتاده و حالا جمعیت هلال‌احمر قصد دارد از طریق دستگاه‌های نظارتی، مطالباتش را پیگیری کند.
آقای خزانه‌دار گفته: «از رئیس جدید سازمان هواپیمایی می‌خواهیم موضوع پرداخت یک‌درصد عوارض بلیت هواپیما به این جمعیت را که مدت‌هاست اقدامی برای آن نشده، پیگیری کند و در غیر این‌صورت از طریق دستگاه‌های نظارتی پیگیری و مطالبات جمعیت هلال‌احمر از این طریق اخذ خواهد شد.این درحالی است که ٥‌درصد از اعتبارات این جمعیت از طریق اعتبارات عمومی دولت و ۹۵‌درصد نیز از طریق حق الثبتی اسناد رسمی و یک‌درصد عوارض بلیت هواپیما تأمین می‌شود، اما علیپور می‌گوید: «در‌ سال ٩٤ به دلیل رکود معاملات در کشور، درآمدهای جمعیت هلال‌احمر به شدت کاهش پیدا کرده و جمعیت، برای تأمین منابع‌مالی با مشکلات جدی مواجه است. این موضوعی است که بی‌تردید در روند خدمت‌رسانی به مردم، تأثیر منفی خواهد داشت.خزانه‌دار کل‌جمعیت هلال‌احمر می‌گوید: «به‌رغم این‌که قانون‌گذار از سال ۹۲پرداخت سالانه مبلغی حدود ۴۰‌میلیارد تومان به هلال‌احمر را بابت عوارض یک‌درصد بلیت هواپیما تعیین کرده و این شرکت‌ها از شهریور همان ‌سال این مقدار را از مسافران اخذ کرده‌اند، اما با این حال این مبلغ را به جمعیت هلال‌احمر پرداخت نکرده‌اند. این موضوعی است که در گزارش کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز آمده و تأیید شده که شرکت‌های هواپیمایی از پرداخت مبلغ مورد اشاره به این جمعیت خودداری کرده‌اند. معنای دیگر این حرف این است که مردم ایران که از خدمات‌ شرکت‌های هواپیمایی استفاده می‌کنند سهم‌شان را در ادامه‌یافتن هرچه بیشتر و گسترده‌تر فعالیت‌های هلال‌احمر پرداخت کرده‌اند، اما سازمان هواپیمایی کشور، از رساندن این سهم به جمعیت هلال‌احمر سرباز زده است.

اگر انبارهای امدادرسانی خالی باشند!
شیوه کار برای آمادگی صددرصدی جمعیت هلال‌احمر به این‌گونه است که این جمعیت طبق استاندارد تعریف شده همواره خود را موظف می‌داند برای ٢‌درصد جمعیت خانوار هر استانی، کالاهای امدادی بیست‌ودوگانه مانند موکت، پتو، چادر و مواد خوراکی تهیه کند. یعنی فرض کنید اگر یک استان ٥٠٠هزار نفر جمعیت داشته باشد، در انبارهای هلال‌احمر آن استان، همواره به اندازه ١٠هزار نفر، کالای ضروری امدادی وجود دارد. این کالاها از محل بودجه جمعیت تأمین می‌شوند و اخلال در نظام بودجه‌رسانی جمعیت، درواقع اخلال در آمادگی تمام‌عیار برای وقوع حوادث احتمالی است. آن هم حوادث احتمالی در کشوری که در زمره کشورهای بلاخیز جهان است؛ کشوری‌که گفته می‌شود پایتخت آن تهران، در شمار ١٥ شهر دنیاست که طبیعت می‌تواند محوشان کند! همین‌طور شمار دیگری از استان‌های مهم ایران در معرض بلایای طبیعی خطرناک به‌ویژه زلزله قرار دارند و این ایجاب می‌کند که یگانه نهاد امدادرسان کشور، یعنی جمعیت هلال‌احمر همواره در بالاترین میزان و سطح آمادگی باشد. کافیست سری به وب‌سایت موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و مرکز لرزه‌نگاری کشوری بزنید تا بفهمید که وقتی گفته می‌شود بحران همین بیخ گوش ما است یعنی چه؟! در همین مرداد ماهی که گذشت ده‌ها زلزله ریز و درشت به بزرگی ٥/١ تا بیشتر از ٤ در مقیاس ریشتر شهرهای مختلف ایران از بافق و عقدا در یزد گرفته تا تربت‌جام، طبس و قلندرآباد در خراسان را لرزانده است. زلزله ۴ ریشتری در جوادآباد نزدیک شهر تهران هم که زنگ خطری جدی محسوب می‌شود. در این شرایط ناصر چرخساز، رئیس سازمان امداد و نجات جمعیت هلال‌احمر هم به‌تازگی خبر از خلأ در انبارهای امدادی هلال‌احمر داده است.

کسری بودجه هلال‌احمر و ضربه به توسعه‌پایدار ایران
جمعیت هلال‌احمر به‌رغم این‌که نهادی انتفاعی نیست اما بیش از هر نهاد دیگری خود را موظف به رعایت برنامه‌های توسعه کشور دانسته و می‌داند و این مهم در خلال حرف‌های رئیس این جمعیت و روسای سازمان‌های تابعه آن به‌خوبی پیداست. آنها معتقدند از آن‌جا که ایران به لحاظ موقعیت جغرافیایی مستعد سوانح متعددی همچون زلزله، سیل و... است، ناگزیرند تا با توسعه و ساماندهی شبکه‌های مختلف خود در سراسر کشور، در همه زمینه‌ها آمادگی خود را افزایش دهند. اساسنامه جمعیت هلال‌احمر به خوبی مؤید این معناست که این جمعیت را می‌توان در کنار عمل به وظایف ذاتی‌اش، نهادی توسعه‌ساز در ایران دانست که در چارچوب همکاری‌های حاکمیتی و مردمی، رو به سوی توسعه پایدار در ایران دارد. کلیه وزارتخانه‏ها، سازما‌ن‌ها و شرکت‌ها و موسسات دولتى بالاخص هواپیمایى و کشتیرانى و شرکت سهامى راه‌آهن جمهورى اسلامى ایران و گمرک ایران موظفند خصوصا هنگام بروز حوادث یا در زمان جنگ در اجراى وظایف این جمعیت همکارى و تشریک‌مساعى لازم را انجام دهند اما حالا گلایه‌های خزانه‌دار کل هلال‌احمر پرده از کم‌کاری برخی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین منابع مالی هلال‌احمر و خاصه سازمان هواپیمایی برداشته است. گلایه‌ای که اگر توجه مسئولان ذیربط را بر نیانگیزد، بی‌تردید به جمعیتی ضربه خواهد زد که بزرگترین فرآیند‌های‌اجتماعی و فرهنگی کشور را چه در ساحت اثربخشی بلندمدت و توسعه پایدار و چه در جنبه زیستی، هدایت و راهبری می‌کند.

وکلای مجلس و ضرورت ایجاد منابع بودجه‌ای پایدار برای هلال‌احمر
در کشورهای توسعه‌یافته دنیا رسم است که در نظام بودجه‌ریزی برای نهادهای خدماتی بزرگ، منابع مالی پایدار درنظر گرفته می‌شود و چنانچه این منابع کم باشند، ساخته می‌شوند، اما قسمت تلخ این ماجرا در ایران اینجاست که منابع مالی جمعیتی به بزرگی و اثرگذاری هلال‌احمر نه‌تنها منابعی پایدار نیستند بلکه ممکن است هر آن با فعل و انفعالات اقتصادی که دست بر قضا در کشور ما کم هم نیستند یا با کم‌کاری و کوتاهی و قانون‌گریزی برخی از منابع و مداخل، دچار تکانه‌های شدید شوند. پس آیا بهتر نیست که وکلای مجلس در راستای عمل به وظایف ذاتی خود که در گام نخست خدمت‌رسانی به مردم است فکری بهتر به حال منابع مالی هلال‌احمر کنند و این جمعیت را به سوی بهره‌مندی از منابع مالی پایدار سوق دهند تا مدیرانش مجبور نشوند با قانون‌گریزی یک سازمان یا رکود در معاملات کشور، بر خویش بلرزند که چه می‌شود اگر بودجه هلال‌احمر نرسد؟!


منبع: روزنامه شهروند

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی