امروز شنبه ، ۹۸/۱/۳۱ - ۲۱:۴۰
نقشه زلزله برای تمام نقاط کشور تهیه می شود

گامی برای روئین‌تن شدن ایران

گامی برای روئین‌تن شدن ایران

به گزارش پاکسان نیوز به نقل از روزنامه آرمان، روز گذشته معاون پژوهشی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله از تهیه نقشه خطر زمین‌لرزه یا شتاب طیفی زلزله برای تمام نقاط ایران به‌منظور استفاده متخصصان برای انجام محاسبات بر مبنای شتاب‌های زمین در ساخت‌وسازها خبر داد.

خطر زمین‌لرزه برای ایرانیان موضوع دور از ذهنی نیست. از سویی تجربه‌های تلخ خرابی و کشتار دسته جمعی در برخی زلزله‌هایی که در گذشته در این آب و خاک رخ داده هنوز از حافظه کسی پاک نشده و از سویی دائما هشدار داده می‌شود تعداد زیادی از سکونتگاه‌های ایران و پایتخت روی گسل‌ها و شریان‌های اصلی زلزله‌خیز قرار دارند. اما پرسش اساسی در این میان این است که با وجود علم به این قضیه تاکنون چه تمهیداتی اندیشیده‌ایم؟

روز گذشته معاون پژوهشی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با بیان اینکه نقشه زلزله برای تمامی نقاط ایران تهیه می‌شود، با اشاره به اینکه 12 هیات علمی در تهیه این نقشه همکاری دارند، گفت: تاکنون چنین نقشه‌ای در ایران تدوین نشده است؛ در حال حاضر نقشه‌ها بیشتر به‌صورت منطقه‌ای و پروژه‌ای انجام می‌شود، به‌عنوان نمونه برای شهری که قرار است توسعه یابد، نقشه پهنه‌بندی و خطر زمین‌لرزه به صورت محدود برای یک سازه خاص مانند نیروگاه تهیه می‌شود. ایرنا نوشت؛ او با بیان اینکه نقشه خطر زمین‌لرزه، به‌طورمرتب بر اساس نتایج مطالعات جدید در این حوزه، به‌روزرسانی می‌شود، افزود: این روند کمک موثری برای مهندسان در طراحی بهینه سازه‌ها خواهد بود.


تهیه نقشه زلزله جدید نیست
خاطره زلزله بم یا خاطره زلزله‌هایی مانند بویین زهرا و یا رودبار و منجیل را هنوز فراموش نکرده‌ایم. وضعیت زمین‌لرزه‌های ایران و نگاهی اجمالی به زلزله‌های 50 سال اخیر کشور نشان می‌دهد زلزله بالای سه ریشتر در بسیاری از نقاط ایران یعنی فاجعه و نابودی. اینکه بعد از هر زمین لرزه تعدادی از بناها و مظاهر شهری و حتی کوه و جنگل تخریب شود امری غیر قابل‌اجتناب است. آن چیزی که در مورد هر زمین‌لرزه‌ای اهمیت دارد نجات جان انسان‌ها و جلوگیری از خسارات انسانی آن است که تمام این بررسی‌ها در سازمانی با عنوان تحقیقات و ژئوفیزیک انجام شده و تحت‌عنوان مقاوم‌سازی در اختیار شهرداری‌ها و دستگاه‌های عمرانی قرار می‌گیرد اما اینکه این دستگاه‌ها در بهره‌گیری از این اطلاعات در ساخت‌وسازهای خود تا چه اندازه موفق عمل کرده و جانب احتیاط را رعایت کنند، متاسفانه نکته‌ای است که به‌رغم داشتن تحقیقات گسترده و انواع عکس‌های ماهواره‌ای در مورد نقاط زلزله‌خیز کشور هنوز محقق نشده است. بنابراین، به نظر نمی‌رسد تهیه نقشه خطر زلزله برای ایران کار جدیدی باشد.


مقاوم‌سازی یعنی به صفر رساندن خسارات جانی
یک کارشناس شهرسازی و معماری درمورد تهیه نقشه خطر زلزله برای ایران می‌گوید: این کار جدیدی نیست و تمام نقاط زلزله‌خیز تهران و کشور سال‌ها قبل به مدد تصاویر ماهواره‌ای مشخص و برای همگان قابل رصد است. گیتی اعتماد می‌افزاید: نکته‌ای که مهم است استفاده از این دانش و مقاوم‌سازی بناهایی است که حتی در پایتخت فاقد استاندارد و مقاومت لازم هستند. این شهرساز می‌افزاید: بعد از تهیه نقشه تازه مسئولیت اصلی شروع می‌شود و آن مقاوم‌سازی ساختمان‌ها و تلاش برای جانمایی بهتر سکونتگاه‌هایی است که هنوز ساختمانی در آن ساخته نشده است. اعتماد عنوان می‌کند: منظور از مقاوم‌سازی در زلزله این نیست که ویرانی صورت نگیرد چون به هر حال این اتفاق می‌افتد و خرابی و ویرانی جزء جدایی‌ناپذیر هر زمین لرزه‌ای است؛ بلکه ‌منظور این است که تلفات انسانی در این فاجعه کمتر شده یا به صفر برسد. همانطور که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و زلزله‌خیز شاهدیم زلزله‌هایی با قدرت بالای پنج ریشتر رخ می‌دهد اما هیچ کسی حتی زخمی نمی‌شود. این معمار می‌گوید: مکان‌یابی و ممانعت از ساخت بناهای جدید در نقاط پرخطر و زلزله‌خیز در کنار مقاوم‌سازی بناهایی که تا امروز ساخته شده از اقداماتی است که باید انجام شود.


قرارگرفتن ساختمان‌های اصلی پایتخت روی گسل
نداشتن اطلاعات یا استفاده نکردن از آن باعث شد ساختمان مدرن اسناد ملی ایران دقیقا روی گسل بزرگ سیدخندان واقع شده و ساختمان عظیم
بانک مرکزی نیز در فاصله ۲۰۰متری گسل داوودیه بنا شود. بر اساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی مرکز اطلاعات جغرافیایی شهر تهران و براساس نقشه مکان‌یابی بلندمرتبه‌سازی، محله قدیم تهران موسوم به ارگ قدیم، امن‌ترین ناحیه از نظر وجود گسل‌های زلزله است. با وجود سه گسل اصلی شمال، شرق و گسل ری در جنوب کمتر قسمتی را می‌توان یافت که در فاصله‌ای مناسب از سه گسل فوق واقع شده باشد. گسل شمال تهران از لشکرک و سوهانک شروع شده تا فرحزاد و حصارک و از آنجا به سوی غرب امتداد می‌یابد. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را دربر می‌گیرد. گسل شرق نیز که توانایی قوی‌ترین زلزله را داراست از شرق به تهران وارد شده و با گذر از اراضی سرخه‌حصار و حرکت روی بزرگراه شهید بابایی تا مجیدیه و سیدخندان امتداد می‌یابد. جالب اینجاست که اکثر حریم‌های انتقال نیروی شهر تهران نیز روی همین گسل‌های زلزله واقع شده است. در این میان تک‌گسل ملاصدرا نیز که از خیابان شریعتی تا شهرک غرب انتقال یافته، محلات ونک، میرداماد، سعادت‌آباد و شهرک غرب را ناایمن ساخته است. احداث برج میلاد نیز دقیقا در مجاورت این گسل صورت گرفته است. از محلات به نسبت امن‌تر شهر تهران می‌توان به راه‌آهن، محور نواب، محور خیابان انقلاب و آزادی، هفت‌چنار به علاوه ارگ قدیم تهران اشاره کرد. به نظر می‌رسد که مکان‌یابی حاصل از تجربه چندصد ساله مردم ساکن تهران که منجر به تشکیل محدوده ارگ قدیم شهر شده، بسیار قابل اعتمادتر از مکان‌یابی سال‌های کنونی در گسترش و احداث شهرک‌های حاشیه‌ای شهر تهران است.


وقوع زلزله غیرممکن نیست
یکی از اعضای کمیسیون عمران مجلس در مورد مکان‌یابی‌های بی‌برنامه در ساخت زلزله در ایران و به‌ویژه پایتخت به «آرمان» می‌گوید: طبق آخرین گزارشات موسسه ژئوفیزیک در 10 سال اخیر چیزی حدود 35 زلزله در حد پنج ریشتر داشتیم که بنابراین باید پیش‌بینی‌های لازم صورت بگیرد چون وقوع زلزله غیرممکن نیست. مهرداد بائوج‌لاهوتی با بیان اینکه در دریای خزر نیز گسل زلزله داریم و امکان وقوع زلزله وجود دارد و با توجه به ساخت‌وسازهای کنار دریای خزر باید پیش‌بینی‌های لازم صورت بگیرد، گفت: اکثر شهرهای ما در معرض آسیب زلزله هستند ولی مطالعه منسجمی صورت نگرفته است. به‌جز گسل‌های شناخته‌شده ممکن است گسل‌های دیگری هم در شهرها وجود داشته باشد که ما از آنها بی‌اطلاع باشیم، مانند شهر مشهد که قسمتی از آن تکان خورد و پس از آن بود که تازه موسسه ژئوفیزیک متوجه شد در این نقطه از شهر مشهد هم گسل وجود دارد. این عضو کمیسیون عمران ادامه داد: در شهر تهران با حساسیتی که وجود دارد مطالعات پیش‌بینی بحران صورت گرفت، ولی در هیچ‌کدام از شهرهای کشور مطالعات پیش‌بینی بحران صورت نگرفته است. همچنین به تهیه دستگاه‌های زلزله‌نگاری نیز در چند سال اخیر توجه شده است، ولی آن‌طور که موسسه ژئوفیزیک گزارش داد این دستگاه‌ها باید حداقل پنج تا شش برابر افزایش پیدا کند. لاهوتی عنوان می‌کند: برای مقابله با عواقب زلزله باید عزم ملی ایجاد شود که این مهم هنوز محقق نشده است.

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی